WHO-5: năm câu hỏi về hai tuần gần nhất và cách đọc điểm

WHO-5 là gì và do ai xây dựng

WHO-5 là năm câu tự đánh giá mức khoẻ khoắn tinh thần trong hai tuần gần nhất. Theo tài liệu Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) phát hành năm 2024, thang được Per Bech (Trung tâm Tâm thần North Zealand, Copenhagen, Đan Mạch — nơi đặt một Trung tâm Hợp tác về sức khoẻ tâm thần của WHO) phát triển trong những năm 1990, dựa trên các thang đo và nghiên cứu của Văn phòng WHO khu vực châu Âu.

• Năm 2024, Trung tâm Tâm thần North Zealand và WHO thoả thuận chuyển bản quyền WHO-5 cho WHO; WHO phát hành lại thang dưới dạng tài liệu truy cập mở (WHO/UCN/MSD/MHE/2024.1).
• Một bài tổng quan năm 2015 trên 213 nghiên cứu ghi nhận: từ lần công bố đầu tiên năm 1998, WHO-5 đã được dịch ra hơn 30 ngôn ngữ và dùng trong nghiên cứu ở khắp thế giới.

Cách tính điểm WHO-5

WHO-5 có 5 câu, mỗi câu từ 0 đến 5 điểm: 0 = Không lúc nào, 1 = Một số ít lần, 2 = Dưới một nửa thời gian, 3 = Hơn một nửa thời gian, 4 = Gần như lúc nào cũng vậy, 5 = Lúc nào cũng vậy. Tổng 5 câu là điểm thô 0–25; nhân 4 được thang 0–100, nên điểm đi theo bước 4 — ngay dưới mốc 50 là 48, ngay trên là 52. Thang này đọc ngược với PHQ-9 và GAD-7: điểm càng cao, hai tuần qua bạn càng thường thấy khoẻ khoắn. Công cụ ở trên chấm giống hệt bản WHO-5 trong ứng dụng Inti Care, nơi gợi ý làm lại sau 14 ngày.

Ví dụ: chọn 3, 3, 3, 2, 2 cho 5 câu thì điểm thô là 13, nhân 4 được 52 điểm.

Lời đọc là đúng câu chữ công cụ hiện khi bạn bấm Xem kết quả. Dưới mốc 50 (WHO-5), công cụ còn khuyên: Với mức này, bạn nên trao đổi với bác sĩ hoặc người có chuyên môn về sức khoẻ tâm thần để được đánh giá trực tiếp. Mỗi mức là gợi ý để tự quan sát, không phải chẩn đoán.

Đọc điểm thế nào

Theo tài liệu WHO-5 do Tổ chức Y tế Thế giới phát hành năm 2024, điểm phần trăm dưới 50 (điểm thô dưới 13) được gợi ý là mốc cho thấy mức khoẻ khoắn tinh thần thấp, và là lý do để được đánh giá thêm về khả năng có một vấn đề sức khoẻ tâm thần, chẳng hạn rối loạn trầm cảm. Đó là mốc gợi ý để đi đánh giá, không phải một kết luận.

• Từ mốc 50 trở lên: hai tuần qua bạn thường có những lúc thấy khoẻ khoắn. Điểm cao không có nghĩa là không có gì đáng để nói ra.
• Dưới mốc 50: nên xem xét được đánh giá thêm, nhất là khi điểm thấp lặp lại qua vài lần làm.
• Trong Inti Care, điểm từ 28 trở xuống còn được đánh dấu riêng để nhắc bạn chú ý thêm. Đây là cách hiển thị của ứng dụng, không phải một mốc do WHO đặt.

WHO-5 khác PHQ-9 và GAD-7 ở đâu

PHQ-9 hỏi về các dấu hiệu của tâm trạng trầm, GAD-7 hỏi về lo âu; ở hai thang đó điểm cao nghĩa là đang nặng. WHO-5 đọc ngược lại: nó hỏi về phần vẫn còn đang ổn, và điểm cao là dấu hiệu tốt. Vì không bắt bạn tự nhận một triệu chứng nào, WHO-5 hợp khi bạn chưa gọi tên được điều gì, chỉ thấy mọi thứ nhạt đi.

Điều thang này không nói được

WHO-5 cho một con số về hai tuần, không cho một chẩn đoán. Điểm thấp có thể đến từ mất ngủ, một mất mát vừa xảy ra, một giai đoạn làm việc quá sức hay một vấn đề sức khoẻ thể chất — năm câu hỏi không phân biệt được. Việc xác định một tình trạng sức khoẻ thuộc về người có chuyên môn y tế sau khi đánh giá trực tiếp.

Câu hỏi thường gặp

Nguồn tham khảo

1. World Health Organization. The World Health Organization-Five Well-Being Index (WHO-5). Geneva: World Health Organization; 2024 (WHO/UCN/MSD/MHE/2024.1). (mở trong thẻ mới)
2. Topp CW, Østergaard SD, Søndergaard S, Bech P. The WHO-5 Well-Being Index: a systematic review of the literature. Psychother Psychosom. 2015;84(3):167–176. (mở trong thẻ mới)

Các nguồn trên được dẫn để bạn tự đối chiếu. Việc dẫn nguồn không có nghĩa các tổ chức hay tác giả đó bảo trợ hoặc xác nhận Inti Care.